మానసిక ఆరోగ్య అత్యవసర స్థితిలో న్యాయవ్యవస్థ వెనక్కి తగ్గింది
దేశవ్యాప్తంగా సమగ్రమైన ఆత్మహత్య నివారణ చర్యలు అమలు చేయాలని కోరుతూ దాఖలైన ప్రజాప్రయోజన వ్యాజ్యాన్ని ఢిల్లీ హైకోర్టు విచారించేందుకు నిరాకరించింది. ఈ తీర్పు భారతదేశపు మానసిక ఆరోగ్య సంక్షోభంపై జవాబుదారీతనం ఎవరిది అనే ప్రశ్నను మళ్లీ సజీవం చేసింది.
కోర్టులో ఏం జరిగింది?
విన్నపదారుడు ఢిల్లీ హైకోర్టును సంప్రదిస్తూ కేంద్ర ప్రభుత్వం నిర్దిష్టమైన ఆత్మహత్య నివారణ విధానాలు రూపొందించాలని, మానసిక ఆరోగ్య అవగాహన ప్రచారాలు నిర్వహించాలని, సంస్థాగత రక్షణ చర్యలు అమలు చేయాలని కోరారు. అయితే న్యాయస్థానం ఈ వ్యాజ్యాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా సంబంధిత అధికార యంత్రాంగానికే బాధ్యత అప్పగించింది.
సంఖ్యలు చెప్పే నిజం
భారతదేశంలో ఏటా లక్షా డెబ్బై వేలకు పైగా మంది ఆత్మహత్యల ద్వారా ప్రాణాలు కోల్పోతున్నారు. ప్రపంచంలోనే అత్యధిక ఆత్మహత్య రేట్లు నమోదవుతున్న దేశాలలో భారత్ ఒకటి. ఈ నేపథ్యంలో న్యాయస్థానం తన జోక్యం నిరాకరించడం నిపుణులకు ఆందోళన కలిగిస్తోంది.
నిపుణుల హెచ్చరికలు
- మానసిక ఆరోగ్య నిపుణులు ఈ తీర్పు వ్యవస్థాగత లోపాలను బయటపెట్టిందని పేర్కొంటున్నారు
- ప్రభుత్వ స్థాయిలో మానసిక ఆరోగ్య సేవలు అత్యంత అసమర్థంగా ఉన్నాయని వారు విమర్శిస్తున్నారు
- నివారణ విధానాల అమలులో సమన్వయ లేమి కొనసాగుతోందని హెచ్చరిస్తున్నారు
- న్యాయవ్యవస్థ జోక్యం లేకుండా ప్రభుత్వం స్వచ్ఛందంగా చర్యలు తీసుకోదని ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు
బాధ్యత ఎవరిది?
న్యాయస్థానం వెనక్కి తగ్గడంతో ఆత్మహత్య నివారణ బాధ్యత పూర్తిగా కార్యనిర్వాహక వ్యవస్థపై పడింది. అయితే గతంలో ప్రభుత్వాలు మానసిక ఆరోగ్యాన్ని ప్రాధాన్యత కలిగిన అంశంగా పరిగణించకపోవడంతో ఈ నిర్ణయం సంక్షోభాన్ని మరింత తీవ్రతరం చేస్తుందని భావిస్తున్నారు. సమస్య పరిష్కారానికి చట్టపరమైన నిర్బంధం లేకుండా కేవలం నైతిక స్ఫూర్తిపై ఆధారపడటం సరికాదని నిపుణులు స్పష్టం చేస్తున్నారు.