విస్మరించబడిన విపత్తు
భారతదేశంలో అత్యంత ప్రాణాంతకమైన సహజ విపత్తుల్లో ఒకటైన ఉష్ణతరంగాలకు ఇప్పటివరకు అధికారిక విపత్తు హోదా లభించలేదు. భూకంపాలు, వరదలు, తుఫానులకు ప్రభుత్వ సహాయం స్వయంచాలకంగా అందుతున్నప్పటికీ, ప్రతి వేసవిలో వేలాది మందిని బలిగొంటున్న ఉష్ణతాపానికి బడ్జెట్లో చోటు లేకపోయింది. ఇప్పుడు ఈ పరిస్థితి మారబోతోంది.
కేంద్రం చారిత్రాత్మక అడుగు
తొలిసారిగా నూతన ఢిల్లీ అధికారులు తీవ్రమైన వేసవి తాపాన్ని ఎదుర్కొనేందుకు కేంద్ర-రాష్ట్ర నిధుల పంపిణీ నిర్మాణాన్ని రూపొందిస్తున్నారు. 2015లో మాత్రమే రెండు వేలకు పైగా మంది మరణించిన నేపథ్యంలో, ఇప్పటివరకు దేశ విపత్తు నిర్వహణ వ్యవస్థలో పూర్తిగా నిర్లక్ష్యానికి గురైన ఈ ముప్పుపై చట్టపరమైన స్పందన అందుబాటులోకి రానుంది.
విస్మరణకు కారణాలు
ఈ నిర్లక్ష్యం యాదృచ్ఛికమైనది కాదు, అది నిర్మాణాత్మకమైనది. భారత విపత్తు నిధుల వ్యవస్థ హఠాత్తుగా సంభవించే, కంటికి కనిపించే విధ్వంసాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకుని నిర్మించబడింది. ఉష్ణతరంగాలు మాత్రం నిశ్శబ్దంగా, క్రమంగా పేదలను, వృద్ధులను, బయటి కూలీలను బాధించి మృత్యువాత పాడతాయి. ఈ నెమ్మదిగా సాగే విపత్తు స్వభావమే దానిని అధికారిక నిర్వచనాల పరిధి నుండి దూరంగా ఉంచింది.
రాష్ట్రాలకు ఏమి ప్రయోజనం?
- ఉష్ణతాప హెచ్చరిక వ్యవస్థల నిర్మాణానికి ప్రత్యేక నిధులు అందుతాయి
- శీతలీకరణ కేంద్రాలు, మంచినీటి పంపిణీ ఏర్పాట్లకు రాయితీ అందుబాటులో ఉంటుంది
- వ్యవసాయ కూలీలు, నిర్మాణ కార్మికుల రక్షణకు ప్రత్యేక కార్యాచరణ పథకాలు రూపొందుతాయి
- స్థానిక సంస్థలకు తక్షణ స్పందన సామర్థ్యం పెంపొందించే అవకాశం కలుగుతుంది
తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్లపై ప్రభావం
అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదయ్యే రాష్ట్రాల జాబితాలో తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ ముందు వరుసలో ఉంటాయి. ఈ నూతన నిధుల పంపిణీ విధానం అమలైతే, ఈ రెండు రాష్ట్రాలకు తీవ్రమైన వేసవి కాలంలో ప్రజలను కాపాడే వనరులు గణనీయంగా పెరుగుతాయని విపత్తు నిర్వహణ నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.